Chào mừng bạn đến với website TRƯỜNG THCS NGÔ SĨ LIÊN | Địa chỉ: 27-29 Hàm Long - Hoàn Kiếm - Hà Nội - Điện thoại : (84.4) 3943 0089 | Fax: (84.4) 3943 0089 | Email:c2ngosilien-hk@hanoiedu.vn

I. Giới thiệu khái niệm Hiến pháp, pháp luật

Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Ngay sau đó, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ ngày 3/9/1945, Hồ Chủ tịch đã đề ra sáu nhiệm vụ cấp bách, một trong số đó là xây dựng Hiến pháp. Người viết: "Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có Hiến pháp, nhân dân ta không được hưởng quyền tự do, dân chủ. Chúng ta phải có một Hiến pháp dân chủ". Hiến pháp có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống pháp luật và đời sống chính trị của mỗi quốc gia.

Chính vì vậy, việc ban hành Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa vào ngày 9/11/1946 là sự khẳng định mạnh mẽ về mặt pháp lý chủ quyền quốc gia của nhân dân Việt Nam, sự độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà. Hiến pháp được coi là biểu tượng của nền độc lập. Đó cũng là cách hiểu về Hiến pháp của người sáng lập ra Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà.

Từ sau Hiến pháp năm 1946 đến nay, nước ta đã có thêm 4 bản Hiến pháp. Đó là các hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 (sửa đổi bổ sung năm 2001) và gần đây nhất là hiến pháp năm 2013 (sửa đổi bổ sung năm 2013). Nếu Hiến pháp năm 1946 là hiến pháp của một xã hội tự do, dân chủ và tiến bộ đầu tiên ở Đông Nam Á, thì Hiến pháp năm 1959 lại là bản hiến pháp xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Hiến pháp năm 1980 là hiến pháp của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước, và Hiến pháp năm 1992 là hiến pháp của công cuộc đổi mới toàn diện và sâu sắc toàn xã hội, bắt đầu từ đổi mới nền kinh tế và từng bước đổi mới vững chắc về chính trị. 

Có thể nói, Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là văn bản pháp luật có giá trị cao nhất trong hệ thống pháp luật nước ta. Hiện nay, Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang có hiệu lực là bản được Quốc hội Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua vào ngày 28 tháng 11 năm 2013, có hiệu lực từ ngày 1/1/2014.

Hiến pháp là đạo luật gốc của Nhà nước. Các quy định của Hiến pháp là cơ sở pháp lý cho việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức hoạt động của bộ máy Nhà nước. Chính vì vậy, ngày hôm nay, cô Phạm Thu Hà, Phó hiệu trưởng nhà trường đã thay mặt BGH phát động cuộc thi tìm hiểu pháp luật trong toàn trường. Muốn thực hiện tốt phần thi, chúng ta cần hiểu  luật pháp là gì? Dưới góc nhìn luật học, luật pháp là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành, được Nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, và cưỡng chế. Sau đây, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về các cuốn sách luật trong chương trình.

II. Giới thiệu nội dung khái quát

Trên màn hình là các cuốn sách pháp luật về những vấn đề nổi bật hiện nay. Trang bìa của các sách đều có thiết kế đơn giản, nhưng hết sức khoa học. Một đặc điểm chung dễ nhận thấy, đó là chính giữa phía trên cùng bìa sách có in hình quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với sắc đỏ và vàng nổi bật. Bên cạnh đó, tên của các nhà xuất bản cũng được in rõ ràng phía dưới bìa sách: Nxb Tư pháp hay Nxb Chính trị quốc gia...

Tuy được thiết kế đơn giản, không nhiều màu, nhưng chính sự giản dị ấy lại thể hiện rõ tính khoa học, quy chuẩn của loại sách pháp luật, như câu nói của một danh nhân: “Vẻ đẹp nằm ở chính sự giản đơn”.

1. Như chúng ta đã biết, đất đai là một trong những tài nguyên quý giá của con người, tham gia vào tất cả các hoạt động của đời sống kinh tế, xã hội. Từ nhiều năm nay, đặc biệt trong những tháng đầu năm 2014, đã có nhiều vụ tranh chấp đất xảy ra trên khắp cả nước, và ngay ở Hà Nội của chúng ta cũng không ngoại lệ. Để có thể giải quyết tốt những vụ việc trên, Nhà nước cần có luật đất đai - là công cụ pháp lí quan trọng để quản lí, điều tiết các mối quan hệ về đất.

Sau đây, chúng ta cùng đến với cuốn sách “Luật Đất đai”. Sách có kích thước 14.5x20.5 cm, của Nxb Chính trị quốc gia. Sách gồm 233 trang với 14 chương, 212 điều. Bìa sách gây ấn tượng cho người đọc bởi hai gam màu chủ đạo: nâu đất và hồng nhạt, cùng dòng chữ “Luật đất đai”  được in đậm phía dưới.

So với Luật Đất năm 2003, Luật đất đai năm 2013 đã tăng 7 chương và 66 điều, khắc phục và giải quyết được những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật. Đó là những vấn đề gì, mời các bạn tìm đọc sách “Luật đất đai”.

2. Tiếp theo, mời các bạn đến với cuốn “Luật tiếp công dân”. Tiếp công dân là công tác quan trọng trong các hoạt động của Đảng, Nhà nước và các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta. Thông qua việc tiếp công dân, Nhà nước và các cơ quan, tổ chức tiếp nhận được các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của nhân dân liên quan đến việc thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật, từ đó có các biện pháp xử lí, khắc phục kịp thời. Làm tốt công tác tiếp công dân là thể hiện bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân, tăng cường mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước. Chính vì vậy, vào ngày 25/11/2013, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Tiếp công dân.

Sách “Luật tiếp công dân” có kích thước 13x19 cm của Nxb Tư pháp,  gồm 50 trang với 9 chương, 36 điều. Bìa sách được thiết kế với tông màu kem trắng ở giữa, với hai dải màu cam nhạt đối xứng hai bên. Nổi bật trên nền trắng là tiêu đề “Luật tiếp công dân” màu cam.

Cụ thể, các cơ quan nhà nước sẽ tiếp nhận những vấn đề gì từ công dân? Biện pháp giải quyết ra sao? Đồng thời người dân có nghĩa vụ và quyền lợi gì trong quá trình tố tụng? Mời các bạn tìm đọc cuốn sách “Luật tiếp công dân” để nắm rõ hơn những quy định này.

3. Chúng ta đã cùng tìm hiểu về hai cuốn sách pháp luật chỉ trong một thời gian ngắn. Để thay đổi không khí, tôi có một tình huống muốn đố các bạn như sau: Trong trường hợp các xe cứu thương, cứu hỏa, xe công an, xe quân sự cùng lưu thông trên đoạn đường giao nhau, xe nào sẽ được quyền ưu tiên đi trước? (HS trả lời) Theo quy định tại điều 22 luật An toàn giao thông, những xe sau đây được quyền ưu tiên đi trước xe khác khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới theo thứ tự: Xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ; xe quân sự, xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp, đoàn xe có xe cảnh sát dẫn đường; xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê, xe đi làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật; đoàn xe tang. Điều này chỉ rõ tính cần kíp của việc chữa cháy khi không may có hỏa hoạn xảy ra.

Theo số liệu của Tổng cục thống kê, tính đến tháng 10 năm 2014, cả nước đã xảy ra 2078 vụ cháy, nổ làm 92 người chết và 138 người bị thương, ước tính thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng. Đây quả thực là những con số đáng báo động, cho thấy hậu quả nặng nề mà cháy nổ gây ra. Để xảy ra những sự cố đáng tiếc ấy, phần lớn là do sự thiếu hiểu biết trong công tác phòng chống cháy nổ của người dân. Chính vì vậy, để nâng cao kiến thức PCCC chúng ta cần nắm rõ các quy định của pháp luật về phòng chống cháy nổ, từ đó có thể tự bảo vệ mình và những người xung quanh. Đó là lí do ngày hôm nay, tôi giới thiệu đến các bạn cuốn sách “Luật phòng cháy chữa cháy (sửa đổi, bổ sung 2013)”

Sách có 117 trang, kích thước 13x19 cm của Nxb Chính trị quốc gia, gồm 9 chương 65 điều. Bìa sách gồm hai màu xanh dương nhạt và hồng. Hàng chữ tiêu đề “Luật phòng cháy chữa cháy năm 2001 sửa đổi, bổ sung năm 2013” nổi bật với gam màu trắng.

Ở cuốn sách này, các bạn sẽ được cung cấp những kiến thức cần thiết trong việc phòng chống cháy nổ đã được sửa đổi bổ sung năm 2013. Cụ thể, các bạn có thể tìm nội dung phòng cháy ở chương 2 – từ trang 80 đến trang 92. Nội dung chữa cháy nằm ở chương 3, từ trang 93 đến trang 101. Và chương 5 từ trang 106 đến 108 là nội dung về các phương tiện PCCC để các bạn tham khảo.

Tôi mong rằng, sau khi đọc cuốn sách này, các bạn sẽ trang bị được cho mình những kiến thức cần thiết, giúp ứng phó kịp thời trong những tình huống gặp hỏa hoạn! Đồng thời, chúng ta cũng cần nêu cao tinh thần trách nhiệm cá nhân, có ý thức cảnh báo, hỗ trợ dập cháy khi bắt gặp những dấu hiệu của một vụ cháy nổ.

Với các đầu sách trên, các bạncó thể tìm đọc tại tủ sách pháp luật của nhà trường, với các mã số: 1120, 1121, 1122, 1123. Ngày hôm nay, trong khuôn khổ chương trình, tôi muốn giới thiệu đến các bạn cuốn sách có nội dung liên quan đến biển đảo – một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm hàng đầu hiện nay. Đó chính là cuốn “Luật biển Việt Nam”.

III. Giới thiệu nội dung chính: Luật biển

Trong những tháng đầu năm 2014 vừa qua, hẳn chúng ta đều theo dõi sự kiện giàn khoan HD - 981 của Trung Quốc hạ đặt trái phép tại vùng đặc quyền kinh tế biển của Việt Nam, gần quần đảo Hoàng Sa, từ ngày 1/5/2014 đến ngày 15/7/2014. Không những vậy, các tàu hải cảnh, hải giám của Trung Quốc còn ngang ngược dùng vòi rồng tấn công các tàu cảnh sát biển và tàu kiểm ngư của ta. Để hình dung rõ hơn, xin mời các bạn theo dõi đoạn phim sau (Chiếu clip về biển đảo). Qua đoạn phim tư liệu, chúng ta có thể thấy rõ, những việc làm của Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng đến chủ quyền biển đảo của Việt Nam, đã được quy định rõ tại điều 1 – chương I của Luật biển Việt Nam, đến sự hòa bình, ổn định trong khu vực biển Đông được khẳng định tại Công ước Luật biển 1982.

Chính vì vậy, để có thể đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, chúng ta cần nắm vững các quy định của Nhà nước về luật biển Việt Nam. Đó là lí do ngày hôm nay, tôi giới thiệu đến các bạn cuốn sách “Luật biển Việt Nam”.

“Luật biển Việt Nam” được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 21/6/2012 và chính thức có hiệu lực ngày 1/1/2013. Sách có kích thước 13x19 cm, của Nxb Chính trị quốc gia, gồm 47 trang, với 7 chương, 55 điều. Trên trang bìa là dòng chữ “Luật biển Việt Nam” sử dụng gam màu xanh và trắng nổi bật trên nền xanh nước biển đậm, đan xen là gam màu cam nhạt.

Như chúng ta đã biết, vùng biển Việt Nam có vai trò rất quan trọng đối với kinh tế và an ninh quốc phòng của đất nước. Vì vậy, việc ban hành luật biển là điều tất yếu. Trong những quy định về luật biển, chúng ta đặc biệt nhấn mạnh đến vị trí chiến lược và chủ quyền quốc gia của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Các bạn có thể tìm đọc điều này tại chương I – Những quy định chung từ trang 7 đến trang 12.

Với một vùng biển rộng lớn, nhiều tài nguyên và cùng sở hữu chung biển Đông với nhiều quốc gia, nhà nước đã đưa ra những quy định và nghĩa vụ rõ ràng về đường cơ sở, nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế cũng như các hoạt động của tàu thuyền trên vùng biển nước ta. Trong đó, Luật Biển Việt Nam quy định đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam là đường cơ sở thẳng đã được Chính phủ công bố (điều 8, trang 12). Nội thủy là vùng nước tiếp giáp với bờ biển, ở phía trong đường cơ sở (điều 9, trang 12). Lãnh hải của nước ta rộng 12 hải lý kể từ đường cơ sở ra phía biển (điều 11, trang 13). Vùng tiếp giáp lãnh hải là vùng biển tiếp liền nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, chiểu rộng 12 hải lí tính từ ranh giới ngoài của lãnh hải (điều 13, trang 14). Vùng đặc quyền kinh tế của nước ta tiếp liền, nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, có chiều rộng 200 hải lí (điều 15, trang 14). Các bạn có thể tìm hiểu thêm tại chương II – Vùng biển Việt Nam.

Cụ thể hơn, còn có các quy định về vùng cấm tạm thời hoặc vùng hạn chế hoạt động trong lãnh hải Việt Nam, những quy định vấn đề tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ, về giữ gìn bảo vệ tài nguyên và môi trường biển, về nghiên cứu khoa học biển và những hành vi bị cấm trên vùng biển nước ta. Tất cả những điều này các bạn sẽ được giải đáp ở chương III – Hoạt động  trong vùng biển Việt Nam, từ trang 19 đến trang 36.

Trong chương V – Tuần tra, kiểm soát trên biển, Luật Biển Việt Nam quy định rõ các lực lượng có thẩm quyền tuần tra, kiểm soát trên biển, gồm: Hải quân nhân dân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng, Công an Nhân dân, các đơn vị quân đội đóng trên các đảo, quần đảo, các lực lượng tuần tra kiểm soát chuyên ngành hải quan, thủy sản, giao thông vận tải, môi trường, y tế và kiểm dịch (điều 47, trang 40). Các lực lượng này hoạt động theo nhiệm vụ được quy định cụ thể trong luật pháp Việt Nam và được trang bị cờ, sắc phục, phù hiệu có dấu hiệu đặc trưng.

Đến với Chương VI: Xử lý vi phạm: chúng ta được giới thiệu bốn quy định về dẫn giải và địa điểm xử lý vi phạm, các biện pháp ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trên biển.

Trước những nỗ lực cố gắng không ngừng nghỉ của các chiến sĩ đang ngày đêm canh gác, bảo vệ chủ quyền biển, nhân dân cả nước đã có rất nhiều hoạt động thiết thực cùng hướng về biển đảo, hướng về các chiến sĩ thân yêu. Có lẽ, chúng ta vẫn còn nhớ câu chuyện cảm động về các bạn học sinh trường THCS Nghĩa Tân, Hà Nội vinh dự đón lá cờ Tổ quốc gửi về từ biển đảo. Các bạn đã thực hiện kế hoạch nhỏ, quyên góp tiền và gửi thư đến các chiến sĩ Cảnh sát biển nơi Hoàng Sa. Xúc động trước tình cảm chân thành đến từ đất liền, các chiến sĩ Cảnh sát biển tàu 8003 đã gửi tặng các bạn học sinh trường THCS Nghĩa Tân món quà đặc biệt: lá quốc kỳ cùng lời nhắn nhủ: “Các chú hứa sẽ dũng cảm, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc”. Từ hải đảo xa xôi, lá cờ Tổ quốc mang trong mình vị mặn mòi của biển, vị mồ hôi của các chiến sĩ hải quân nơi đầu sóng ngọn gió, trở về giữa lòng thủ đô Hà Nội, kết nối những tình cảm linh thiêng, đáng quý giữa đảo xa và đất liền. Chính lòng yêu nước đã kết nối hàng triệu trái tim con dân Việt Nam lại gần nhau hơn trong những giờ phút ấy, để cùng chung sức, đồng lòng hướng về biển đảo, nơi ngày đêm có những người lính sẵn sàng hi sinh để giữ cho trọn vẹn từng tấc đất núi sông. Hòa chung trong tình cảm đó, các bạn học sinh trường THCS Ngô Sĩ Liên chúng ta cũng có những hoạt động thiết thực, tuy nhỏ nhưng đầy ý nghĩa như tổ chức quyên góp, ủng hộ các chiến sĩ hải quân, viết những dòng thư chứa chan tình cảm gửi đến các anh. Chúng ta, những người con đất Việt, hãy chung tay sát cánh trở thành hậu phương vững chắc cho các anh – những chiến sĩ hải quân đang ngày đêm canh giữ bám biển!

Như vậy, với việc thông qua Luật Biển Việt Nam, cùng việc khẳng định chủ trương giải quyết các tranh chấp biển, đảo bằng các biện pháp hòa bình, Nhà nước ta đã chuyển một thông điệp quan trọng tới toàn thế giới: Việt Nam là một thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, tôn trọng và tuân thủ luật pháp quốc tế, nhất là các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong đó có Công ước Luật Biển năm 1982, quyết tâm phấn đấu vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực và trên thế giới.

Biển và hải đảo là bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc, là di sản thiên nhiên của dân tộc, là chỗ dựa tinh thần và vật chất cho dân tộc Việt Nam trong quá khứ, hôm nay và mai sau. Ngay từ lúc này chúng ta hãy chung tay làm thay đổi nhận thức, hành vi của toàn xã hội về tầm quan trọng từ việc tuân thủ pháp luật, pháp lý cơ bản về quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên, môi trường Biển và hải đảo, pháp luật quốc tế về Biển và hải đảo. 

 IV. Kết

Các bạn thân mến, trong khuôn khổ thời lượng có hạn của chương trình, tôi đã giới thiệu đến các bạn bốn cuốn sách pháp luật liên quan đến những sự kiện nổi bật hiện nay. Nhưng bên cạnh những cuốn sách này, các bạn sẽ thấy còn có rất nhiều vấn đề khác trong cuộc sống mang tính thời sự, liên quan đến luật pháp cần chúng ta quan tâm tìm hiểu. Hướng tới kỉ niệm ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, trường THCS Ngô Sĩ Liên giới thiệu đến các bạn tủ sách pháp luật, với nhiều đầu sách hấp dẫn tại thư viện nhà trường. Và tôi tin rằng, không chỉ các bạn học sinh trường Ngô Sĩ Liên chúng ta, mà cả các bạn học sinh trong quận Hoàn Kiếm hoàn toàn có thể trở thành những học sinh vừa chăm ngoan, học giỏi lại vừa nắm vững pháp luật, để chúng ta biết tôn trọng và chấp hành theo hiến pháp, pháp luật nước nhà, để trở thành những công dân gương mẫu trong tương lai.